Οδική ασφάλεια στην Κύπρο: ευθύνη, πρόληψη και αλλαγή νοοτροπίας

Ένα διαχρονικό κοινωνικό πρόβλημα

Τα τροχαία δυστυχήματα αποτελούν ένα από τα σοβαρότερα κοινωνικά προβλήματα στην Κύπρο. Παρά τις βελτιώσεις στις υποδομές και την τεχνολογία των οχημάτων, οι απώλειες ανθρώπινων ζωών στους δρόμους παραμένουν ανησυχητικά υψηλές. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι μεγάλο ποσοστό των θυμάτων είναι νέοι άνθρωποι, γεγονός που καθιστά το πρόβλημα όχι μόνο ζήτημα ασφάλειας, αλλά και ζήτημα μέλλοντος για την κυπριακή κοινωνία.

Κάθε τροχαίο δυστύχημα δεν είναι απλώς ένα στατιστικό στοιχείο. Είναι μια ανθρώπινη τραγωδία με μακροχρόνιες κοινωνικές και ψυχολογικές συνέπειες. Η οδική ασφάλεια οφείλει να αντιμετωπίζεται ως προτεραιότητα δημόσιας πολιτικής και όχι ως δευτερεύον θέμα.

Τα τροχαία δεν είναι «ατυχήματα»

Η ΛΥΣΗ θεωρεί ότι η έννοια του «ατυχήματος» συχνά αποκρύπτει τις πραγματικές αιτίες των τροχαίων. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα δυστυχήματα προκύπτουν από ανθρώπινες επιλογές και συμπεριφορές που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Η υπερβολική ταχύτητα, η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ ή ουσιών, η κόπωση και η απόσπαση προσοχής συνθέτουν ένα επικίνδυνο μείγμα που κοστίζει ζωές.

Όταν μια κοινωνία συνηθίζει αυτές τις συμπεριφορές και τις αντιμετωπίζει με ανοχή, τότε το πρόβλημα παύει να είναι ατομικό και μετατρέπεται σε συλλογική αποτυχία πρόληψης.

 Η χρήση κινητού τηλεφώνου ως σύγχρονος κίνδυνος

Ένας από τους πιο σοβαρούς και αυξανόμενους κινδύνους στους δρόμους της Κύπρου είναι η χρήση κινητών τηλεφώνων κατά την οδήγηση. Η συνεχής σύνδεση και η ανάγκη άμεσης ανταπόκρισης σε μηνύματα και ειδοποιήσεις έχουν δημιουργήσει μια επικίνδυνη καθημερινότητα πίσω από το τιμόνι.

Η ΛΥΣΗ επισημαίνει ότι το φαινόμενο αυτό δεν περιορίζεται στους νέους οδηγούς. Παρατηρείται σε όλες τις ηλικιακές ομάδες και, σε πολλές περιπτώσεις, εντονότερα σε μεγαλύτερους οδηγούς, οι οποίοι θεωρούν ότι μπορούν να διαχειριστούν τον κίνδυνο. Ωστόσο, η απόσπαση προσοχής, έστω και για λίγα δευτερόλεπτα, μειώνει δραστικά τον χρόνο αντίδρασης και αυξάνει την πιθανότητα σοβαρού δυστυχήματος.

Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε πρόστιμα και ποινές. Απαιτείται ουσιαστική ενημέρωση και καλλιέργεια κοινωνικής συνείδησης, ώστε οι πολίτες να αντιληφθούν το πραγματικό μέγεθος της ζημιάς που προκαλεί η χρήση κινητού κατά την οδήγηση.

Αδυναμίες στο σύστημα οδηγικής εκπαίδευσης

Παράλληλα με τη συμπεριφορά των οδηγών, σοβαρές αδυναμίες εντοπίζονται και στο σύστημα εκπαίδευσης οδηγών στην Κύπρο. Η εκπαίδευση συχνά επικεντρώνεται στην επιτυχία στις εξετάσεις και όχι στην ουσιαστική προετοιμασία για τις πραγματικές συνθήκες οδήγησης.

Πολλοί νέοι οδηγοί αποκτούν άδεια χωρίς να έχουν εκπαιδευτεί επαρκώς σε κρίσιμες καταστάσεις, όπως η αποφυγή σύγκρουσης, η αμυντική οδήγηση, η οδήγηση σε δύσκολες καιρικές συνθήκες ή η σωστή αντίδραση σε αιφνίδιους κινδύνους. Το αποτέλεσμα είναι ένα επικίνδυνο χάσμα μεταξύ θεωρητικής γνώσης και πρακτικής εμπειρίας.

Η πρόταση της ΛΥΣΗΣ για ουσιαστική εκπαίδευση

Η ΛΥΣΗ θεωρεί ότι η πρόληψη αποτελεί το πιο αποτελεσματικό εργαλείο για τη μείωση των τροχαίων δυστυχημάτων. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνουμε τη δημιουργία ειδικών κέντρων οδήγησης σε κάθε πόλη, με ολοκληρωμένες εγκαταστάσεις κατάρτισης.

Τα κέντρα αυτά θα προσφέρουν ασφαλές και ελεγχόμενο περιβάλλον εκπαίδευσης, όπου οι εκπαιδευόμενοι οδηγοί θα μπορούν να αναπτύσσουν βασικές και προχωρημένες δεξιότητες πριν βγουν στους δημόσιους δρόμους. Οι ιδιωτικές σχολές οδηγών θα έχουν πρόσβαση σε αυτές τις εγκαταστάσεις, διασφαλίζοντας ενιαία ποιότητα εκπαίδευσης και ουσιαστική προετοιμασία όλων των νέων οδηγών.

Ευαισθητοποίηση και αλλαγή νοοτροπίας

Η οδική ασφάλεια δεν μπορεί να βελτιωθεί χωρίς αλλαγή νοοτροπίας. Η ΛΥΣΗ υποστηρίζει την ανάγκη για εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης που να απευθύνονται σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, με έμφαση στις πραγματικές συνέπειες της επικίνδυνης οδήγησης.

Η ενημέρωση για τη χρήση κινητών τηλεφώνων, η καλλιέργεια υπευθυνότητας και ο σεβασμός προς τη ζωή των άλλων αποτελούν βασικά στοιχεία μιας σύγχρονης πολιτικής οδικής ασφάλειας.

Η προστασία της ζωής ως προτεραιότητα

Για τη ΛΥΣΗ, η οδική ασφάλεια είναι ζήτημα κοινωνικής ευθύνης και πολιτικής σοβαρότητας. Η απώλεια ανθρώπινων ζωών δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως αναπόφευκτο γεγονός. Με σωστή εκπαίδευση, ενημέρωση και πολιτική βούληση, τα τροχαία δυστυχήματα μπορούν να μειωθούν ουσιαστικά.

Η προστασία της ζωής, και ιδιαίτερα της ζωής των νέων ανθρώπων, οφείλει να αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα για την Κύπρο και για κάθε πολιτική δύναμη που σέβεται το μέλλον της κοινωνίας.